در جهان معاصر، ورزش دیگر تنها عرصهای برای رقابت جسمی و نمایش تواناییهای فردی نیست؛ بلکه به میدانی برای رقابتهای سیاسی، رسانهای و نمادین تبدیل شده است. اصطلاح «استانداردهای دوگانه» مدتهاست در ادبیات سیاسی جهان جا افتاده و اکنون دامنه آن به ورزش نیز کشیده شده است.
ایالات متحده، کشورهای اتحادیه اروپا و متحدانشان بهطور مرتب کشورهای ناهمسو را به نقضهای گوناگون متهم میکنند، اما کمتر اقدامات خود را با همان معیارها میسنجند. این رویه در سالهای اخیر در تصمیمگیریهای ورزشی نیز بازتاب یافته و پرسشهایی درباره بیطرفی نهادهای بینالمللی ورزشی ایجاد کرده است.
در چنین فضایی، موفقیت جوانان ایرانی در رشتههای مختلف ورزشی، آن هم در شرایط دشوار اقتصادی و اجتماعی، نهتنها توجه مردم ایران را جلب کرده، بلکه نگاه ناظران بینالمللی را نیز به خود معطوف ساخته است. این درخشش، اهمیت حضور ورزشکاران ایرانی در میدانهای جهانی و منطقهای را دوچندان میکند.
با این حال، تلاشهایی نیز صورت میگیرد تا حضور همین ورزشکاران در رقابتهای جهانی تحت عناوین مختلف محدود شود. بهانههای سیاسی، حقوقی و امنیتی گاه به ابزاری برای کنارگذاشتن ورزشکاران کشورهای ناهمسو تبدیل میشود؛ روندی که به باور کارشناسان میتواند در آینده جدیتر و گستردهتر شود.
منشور المپیک و ادبیات رسمی جنبش ورزشی جهان بر جدایی ورزش از سیاست تأکید دارد، اما در عمل، تصمیمهای سیاسی و فشارهای بینالمللی بارها بر میدان ورزش سایه انداخته است. این تناقض، اعتماد به بیطرفی رقابتهای بزرگ را کاهش میدهد و بحث درباره نیاز به سازوکارهای جایگزین را تقویت میکند.
در این میان، مسابقات بریکس بهعنوان یکی از گزینههای نوظهور مطرح شده است. کشورهای عضو این گروه با گسترش همکاریهای ورزشی و برگزاری رویدادهای چندورزشی، میکوشند فضایی فراهم کنند که در آن ورزشکاران بدون ملاحظات سیاسی یکسویه، تواناییهای خود را به نمایش بگذارند. با این حال، پرسش اصلی این است که آیا چنین رویدادهایی میتوانند جایگزین المپیک شوند یا تنها مکمل آن خواهند بود.
به نظر میرسد آینده ورزش جهانی به میزان پایبندی واقعی قدرتها و نهادهای بینالمللی به اصل بیطرفی بستگی دارد. اگر استانداردهای دوگانه ادامه یابد، شکاف میان ورزش و سیاست عمیقتر میشود و رویدادهایی مانند مسابقات بریکس میتوانند سهم بیشتری از توجه جهانی را به خود جلب کنند. در غیر این صورت، المپیک همچنان نماد اصلی رقابت ورزشی جهان باقی خواهد ماند، هرچند چالشهای سیاسی آن از میان نخواهد رفت.

