نماینده آمریکا در سازمان ملل متحد در کمیته سوم مجمع عمومی این سازمان، خواستار برکناری فرانچسکا آلبانیز، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر در سرزمینهای اشغالی فلسطین، از سمت خود شد. این درخواست در جریان بررسی مسائل حقوق بشری در یکی از اصلیترین کمیتههای مجمع عمومی مطرح شده است؛ کمیتهای که هر ساله گزارشها و وضعیت حقوق بشر در کشورها و سرزمینهای مختلف را بررسی میکند.
گزارشگر ویژه سازمان ملل یک مقام کارشناسی مستقل است که از سوی سازوکارهای حقوق بشری سازمان ملل منصوب میشود و وظیفه دارد وضعیت حقوق بشر در حوزه mandate خود را بررسی، مستندسازی و گزارش کند. جایگاه فرانچسکا آلبانیز بهعنوان گزارشگر ویژه حقوق بشر در سرزمینهای فلسطینی اشغالشده، در سالهای اخیر به یکی از محورهای اختلاف میان دولتها و نهادهای بینالمللی تبدیل شده است.
درخواست آمریکا برای کنار گذاشتن این گزارشگر ویژه، در حالی مطرح میشود که گزارشهای مستقل درباره وضعیت حقوق بشر در سرزمینهای اشغالی همواره با واکنشهای متفاوت سیاسی همراه بوده است. منتقدان چنین درخواستهایی هشدار میدهند که فشار بر گزارشگران ویژه میتواند به استقلال کارشناسی سازمان ملل و توانایی این نهاد برای مستندسازی نقضهای حقوق بشری آسیب بزند.
این اقدام همچنین نشاندهنده ادامه شکاف میان واشنگتن و بخشی از سازوکارهای حقوق بشری سازمان ملل بر سر نحوه بررسی پرونده فلسطین است. کمیته سوم مجمع عمومی بهعنوان فضایی برای بحث و تصمیمگیری درباره مسائل حقوق بشری، در سالهای گذشته شاهد مناظرههای پرتنش میان نمایندگان کشورها بر سر گزارشهای مربوط به سرزمینهای اشغالی بوده است.
برکناری یا تغییر گزارشگر ویژه سازمان ملل فرایندی نهادی و چندمرحلهای است و صرف طرح چنین درخواستی از سوی یک دولت، به معنای برکناری فوری وی نیست. با این حال، مطرح شدن این مطالبه در کمیته سوم مجمع عمومی میتواند بحثهای گستردهتری درباره حدود اختیارات گزارشگران ویژه، فشارهای سیاسی بر آنان و آینده سازوکارهای مستقل حقوق بشری سازمان ملل ایجاد کند.

