در پی سفر مقامهایی از عربستان، ترکیه و پاکستان به تهران و دیدار با مقامات ارشد کشور، گمانهزنیها درباره آینده ترتیبات امنیتی منطقه و احتمال پیوستن ایران به پیمان مکه افزایش یافته است. برخی گزارشهای غیررسمی از این موضوع به عنوان محور رایزنیها یاد کردهاند، اما ارزیابیهای کارشناسی هنوز آن را قطعی نمیدانند.
حشمتالله فلاحتپیشه، کارشناس مسائل سیاست خارجی، در تحلیل این تحولات تأکید کرد که بدون حضور آمریکا، اعضای پیمان مکه نمیتوانند مانع پایان جنگ شوند. به گفته او، ساختار کنونی این پیمان و وزن بازیگران عضو آن به گونهای نیست که بهتنهایی بتواند معادله جنگ و صلح را در منطقه تغییر دهد.
وی همچنین با هشدار درباره شکنندگی مسیر دیپلماسی گفت اگر گفتوگوها و تلاشهای سیاسی به نتیجه نرسد، جنگ پیش از پایان سال میلادی آغاز خواهد شد. این اظهارنظر نشان میدهد که پنجره دیپلماسی از نگاه منتقدان، محدود و زمانبندی بحران بسیار فشرده است.
سفر همزمان مقامهای سه کشور به تهران، از منظر تحلیلگران، میتواند تلاشی برای هماهنگی منطقهای، کاهش تنشها و سنجش آمادگی ایران برای مشارکت در ترتیبات امنیتی جدید باشد. با این حال، بدون روشن شدن نقش آمریکا و تضمینهای لازم، دستیابی به نتیجه پایدار دشوار به نظر میرسد.
در چنین شرایطی، تأکید کارشناسان بر تداوم دیپلماسی، پرهیز از تشدید تنش و ارائه طرحهای عملی برای مدیریت بحران است؛ مسیری که به باور آنان، جایگزین امنتری در برابر سناریوی جنگ پیش از پایان سال میلادی محسوب میشود.

