دریای خزر، بزرگ‌ترین پهنه آبی محصور در خشکی جهان، در طول تاریخ نه یک نام ثابت، بلکه مجموعه‌ای از نام‌ها را تجربه کرده است. این نام‌ها گاه از اقوام و سرزمین‌های پیرامون آن گرفته شده‌اند و گاه بازتاب نگاه سیاسی و جغرافیایی دوره‌های مختلف بوده‌اند.
یکی از شناخته‌شده‌ترین نام‌ها، «دریای کاسپین» است که به اقوام کاسپی‌ها در سواحل جنوبی و غربی این دریا اشاره دارد. نام «دریای خزر» نیز از خزرها، اقوام تاریخی شمال این پهنه آبی، ریشه گرفته و امروزه در بسیاری از زبان‌ها و اسناد بین‌المللی رایج است.
در متون ایرانی و منابع جغرافیایی کهن، نام‌هایی مانند «دریای مازندران»، «دریای طبرستان» و «دریای گیلان» نیز به کار رفته است؛ نام‌هایی که پیوند دریا با سرزمین‌های جنوبی آن را نشان می‌دهند. «دریای هیرکانی» از نام سرزمین هیرکانیا در جنوب شرقی دریا گرفته شده و در منابع یونانی و لاتین بازتاب یافته است.
«دریای آبسکون» نیز از نام جزیره و بندر تاریخی آبسکون در جنوب شرقی خزر برخاسته و در دوره‌هایی از تاریخ ایران و منطقه رایج بوده است. این تنوع نام‌ها نشان می‌دهد که دریای خزر همواره یک فضای جغرافیایی مشترک با هویت‌های چندلایه بوده است.
امروزه انتخاب نام رسمی این دریا در اسناد بین‌المللی و میان کشورهای ساحلی حساسیت دارد؛ زیرا هر نام می‌تواند بر روایت‌های تاریخی، فرهنگی و سیاسی تأکید کند. با این حال، آنچه در همه این نام‌ها مشترک است، جایگاه ویژه خزر به عنوان یک پهنه آبی راهبردی و تاریخی است.